2-9-5. پتانسیل خطر:16
2-10. حفاظت در مقابل حریق17
2-11. طبقه‌بندی حوادث17
2-11-1. طبقه‌بندی حوادث بر اساس عواقب آن‌ها17
2-11-2. طبقه‌بندی حوادث بر اساس عامل حادثه18
2-11-3. طبقه‌بندی حوادث بر اساس اراده انسانی18
2-11-4. طبقه‌بندی حوادث بر اساس خصوصیات خطر19
2-12. دلایل آتش‌سوزی در شهرها19
2-13. کاربرد انواع مدل‌ها در برای بررسی مراکز خدمات‌رسانی20
2-13-1. مدل دایره‌ای یا شعاعی20
2-13-2. تجزیه‌وتحلیل سطوح خدماتی با استفاده از تابع نزدیکی20
2-13-3. تجزیه‌وتحلیل سطوح خدماتی با استفاده از عملیات همسایگی21
2-13-4. مدل تخصیص21
2-13-5. مدل حداکثر پوشش22
2-14. عوامل تأثیرگذار بر شعاع پوشش ایستگاه‌های آتش‌نشانی22
2-14-1. تراکم مسکونی22
2-14-2. تراکم مراکز تجاری22
2-14-3. بافت شهری (امکان و ضریب دسترسی، بافت و شبکه و دسترسی)23
فصل سوم:24
3-1. معرفی منطقه یک شهری بندرعباس25
3-1-1. کاربری اراضی منطقه یک شهری بندرعباس26
3-1-2. ویژگی‌های جمعیتی منطقه یک شهرداری بندرعباس27
3-1-3. وضعیت اقلیمی منطقه28
3-2. روش تحقیق29
3-2-1. تهیه اطلاعات مکانی و توصیفی موردنیاز:30
3-2-1-1. لایه تراکم جمعیتی30
3-2-1-2. لایه نزدیکی به مراکز صنعتی30
3-2-1-3. لایه نزدیکی به مراکز اداری30
3-2-1-4. لایه نزدیکی به مراکز آموزشی و درمانی31
3-2-1-5. لایه نزدیکی به مراکز تجاری31
3-2-1-6. لایه نزدیکی به شبکه ارتباطی31
3-2-1-7. لایه پوشش عملکردی ایستگاه‌های آتش‌نشانی موجود31
3-2-1-8. لایه محدودیت31
3-2-2. استانداردسازی نقشه‌های فازی32
3-2-3. روش (AHP)32
3-2-3-1. ساختن سلسله‌مراتب33
3-2-3-2. مقایسه زوجی و محاسبه وزن33
3-2-3-3. محاسبه نرخ ناسازگاری34

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

3-2-3-3-1. میانگین بردار ناسازگاری35
3-2-3-4. محاسبه شاخص ناسازگاری35
3-2-3-5. محاسبه نرخ ناسازگاری36
فصل چهارم37
4-1. شناخت وضع موجود منطقه ازلحاظ ایستگاه‌های آتش‌نشانی28
4-2. مکان‌یابی استقرار ایستگاه‌های آتش‌نشانی در منطقه‌ی یک شهر بندرعباس38
4-3. معیارها و شاخصهای مورداستفاده38
جدول شماره 4-1 معیارها و زیر معیارهای موردبررسی در پژوهش39
4-4. محاسبه وزن نهایی معیارها و زیرمعیارها41
4-5. ایجاد لایههای اطلاعاتی در محیط GIS44
4-5-1. لایه نزدیکی به مراکز صنعتی44
4-5-2. لایه تراکم جمعیتی45
4-5-3. لایه نزدیکی به مراکز اداری46
4-5-4. لایه نزدیکی به مراکز آموزشی48
4-5-5. لایه نزدیکی به مراکز درمانی48
4-5-6. لایه نزدیکی به مراکز تجاری49
4-5-7. لایه نزدیکی به شبکه ارتباطی50
4-5-8. لایه پوشش عملکردی51
4-5-9. لایه محدودیت احداث ایستگاه‌های آتش‌نشانی52
4-6. مکان‌یابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی با استفاده از منطق فازی53
4-6-1. نقشه‌های مربوط به مدل فازی53
4-6-1-1. تابع نوع اول54
4-7. فازی‌سازی لایه‌های اطلاعاتی54
4-7-1. عملگر فازی AND59
4-7-2. عملگر فازی گاما60
4-8. ترکیب همه لایه‌های اطلاعاتی فازی و اعمال ضرایب نهایی مدل AHP:60
4-9. تعیین مناطق مستعد:62
فصل پنجم64
5-1. جمع‌بندی و نتیجه‌گیری65
5-2. آزمون فرضیه‌ها‌ی تحقیق66
5-3. پیشنهادها67
5-4. منابع68
فهرست جدول‌ها
عنوان صفحه
جدول (3-1) مساحت و سرانه کاربری‌های اراضی منطقه یک 34
جدول (3-2) تعداد جمعیت و تراکم ناخالص آن در سال 1390 35
جدول(3-3) تعداد خانوار و بُعد خانوار در منطقه یک و بندرعباس در سال 1390 36
جدول(3-4): مقادیر ترجیحات برای مقایسات زوجی 42
جدول(3-5): شاخص ناسازگاری ماتریس تصادفی 44
جدول شماره 4-1 معیارها و زیر معیارهای موردبررسی در پژوهش 47
جدول شماره 4-2 ویژگی معیارهای مؤثر در مکان‌یابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی 47
جدول4-3 وزن دهی به معیارها با استفاده از روش مقایسه دوتایی 49
جدول4-4 معیار و زیر معیارهای موردبررسی به همراه وزن‌ نهایی آن‌ها 50
جدول ‏4-5 نوع تابع فازی جهت استانداردسازی نقشه‌های معیار در منطق فازی 60
فهرست شکل‌ها
عنوان صفحه
شکل(3-1) تصویر نقشه موقعیت محدوده منطقه یک شهری بندرعباس25
شکل (3-2) نقشه کاربری اراضی منطقه یک شهری بندرعباس27
شکل 4-1- نمودار محاسبه وزن‌ها در نرم‌افزار Expert Choice42
شکل4-2- نقشه نزدیکی به مراکز صنعتی45

شکل 4-3- نقشه تراکم جمعیتی منطقه یک46
شکل 4-4- نقشه نزدیکی به مراکز اداری47
شکل 4-5- نقشه نزدیکی به مراکز آموزشی48
شکل 4-6- نقشه نزدیکی به مراکز درمانی49
شکل4-7- نقشه نزدیکی به مراکز تجاری50
شکل 4-8- نقشه نزدیکی به شبکه ارتباطی اصلی51
شکل 4-9- نقشه شعاع عملکرد ایستگاه‌های آتش‌نشانی52
شکل 4-10- نقشه محدودیت استقرار ایستگاه آتش‌نشانی53
شکل 4-11- نقشه فازی نزدیکی به مراکز آموزشی جهت استقرار ایستگاه آتش‌نشانی55
شکل4-12- نقشه فازی نزدیکی به مراکز اداری جهت استقرار ایستگاه آتش‌نشانی55
شکل 4-13- نقشه فازی نزدیکی به مراکز صنعتی جهت استقرار ایستگاه آتش‌نشانی56
شکل 4-14- نقشه فازی نزدیکی به مراکز درمانی جهت استقرار ایستگاه آتش‌نشانی56
شکل 4-16- نقشه فازی نزدیکی به مراکز تجاری جهت استقرار ایستگاه آتش‌نشانی57
شکل 4-17- نقشه فازی نزدیکی به معابر اصلی جهت استقرار ایستگاه آتش‌نشانی58
شکل 4-18- نقشه فازی شعاع عملکرد ایستگاه آتش‌نشانی58
شکل 4-19- نقشه عملگر ضرب فازی59
شکل 4-20- نقشه عملگر گامای فازی60
شکل 4-21- نقشه تلفیق لایه‌های فازی با مدل AHP61
شکل 4-22- نقشه مکان‌های پیشنهادی جهت احداث ایستگاه آتش‌نشانی جدید62
شکل 4-23- نقشه مکانمندی مناطق پیشنهادی جهت احداث ایستگاه آتش‌نشانی جدید63
1 فصل اول

کلیات تحقیق
1-1. مقدمه
فرآیند برنامه‌ریزی، تلاشی است برای ایجاد چارچوبی مناسب که طی آن برنامه‌ریز بتواند برای رسیدن به راه‌حل بهینه اقدام کند (لی1، 1973). استقرار هر عنصر شهری در موقعیت فضایی-کالبدی خاصی از سطح شهر، تابع اصول، قواعد و سازوکارهای خاصی است که در صورت رعایت شدن به موفقیت و کارایی عملکردی آن عنصر در همان مکان مشخص، خواهد انجامید و در غیر این صورت چه‌بسا مشکلاتی بروز کند (شهابیان، 1376). توزیع بهینه‌ کاربری‌ها و مراکز خدماتی مسئله‌ای است که اغلب اوقات برنامه‌ریزان با آن سروکار دارند. چراکه به دلیل رشد پرشتاب جمعیت و کالبد شهرها، مشکلاتی مانند کمبود و عدم توزیع فضایی مناسب کاربری‌ها به وجود آمده است (احدنژاد2، 1386). از میان کاربری‌ها و خدمات موجود در شهر، توزیع و مکان‌یابی بهینه‌ی ایستگاه‌های آتش‌نشانی به دلیل اهمیت و توجه روزافزون به امر ایمنی در شهرها و ارائه تمهیداتی درزمینه? پیشگیری و مقابله با آتش‌سوزی و حادثه از اهمیت قابل‌توجهی برخوردار است. بدون تردید در میان کلیه روش‌های موجود برای پیشگیری و کاهش تلفات و خسارات ناشی از آتش‌سوزی‌ها در مناطق شهری، برنامه‌ریزی شهری از طریق وضع استانداردها و ضوابط و مقررات مربوطه می‌تواند سهم قابل‌توجهی در کاهش خسارات جانی، مالی و تأمین ایمنی برای شهروندان در بلند‌مدت داشته باشد، این امر در شهرهای ایران‌که اکثراً دارای بافتی فشرده و متراکم با شبکه‌های دسترسی نامناسب هستند حساسیت بیشتری را در استانداردها و ضوابط می‌طلبد تا در مواقع اضطراری و وقوع حوادث در این بافت‌ها، عملیات امدادرسانی به‌موقع انجام گیرد (پور اسکندری، 1380). سیاست کلی ایجاد ایستگاه‌های آتش‌نشانی در ایران سیاستی بدون برنامه‌ خاص و مدون بوده است. به‌گونه‌ای که برای ایجاد هر ایستگاه در محدوده‌های شهری مهم‌ترین اصل، خالی بودن زمین، بدون مالک بودن آن و یا عوامل دیگری است که به‌موجب آن‌ها بایستی زمین ارزشی نداشته باشد که این امر بر مکان‌یابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی در سطح شهرها تأثیرگذار بوده است (ایمانی جاجرمی، 1375).
1-2. بیان مسئله
امروزه تراکم بیش از حد جمعیت در شهر و روند رو به رشد آن‌ها ازلحاظ کالبدی موجب تقاضا و توجه روزافزون به مسئله توسعه شهری گردیده است. تقاضا برای توسعه شهری از مهم‌ترین مشکلات و موانع فراروی بشر در آینده است؛ بنابراین برای حل این مشکلات و موانع، سیستم ایمنی شهر نیز در همین جهت باید توسعه یابد تا بتواند پوشش کافی را بر کل سطح شهر داشته باشند. درواقع ایمنی شهر، مجموعه تمهیداتی است که جهت جلوگیری از بروز یا کاهش خسارات ناشی از عوارض نامساعد جانی و مالی، حوادث طبیعی و غیرطبیعی نظیر سیل، آتش‌سوزی، زلزله، تصادفات رانندگی و … صورت می‌گیرد (ایزری3، 2007).
کاربری ایستگاه‌های آتش‌نشانی یکی از انواع کاربری‌های اساسی در شهرهاست که مکان‌یابی بهینه‌ی آن، ایمنی و رفاه شهروندان را به دنبال خواهد داشت. توجه صرف به ساخت و استقرار ایستگاه‌های آتش‌نشانی ازنظر کمّی و عدم توجه به کاربری‌های مجاور و سایر عوامل مهم در مکان‌یابی آن‌ها موجب کاهش کارایی ایستگاه ازنظر امدادرسانی به‌موقع می‌گردد. علاوه بر موضوعات ذکرشده در رابطه با کمبود ایستگاه‌های آتش‌نشانی، مکان‌یابی نادرست و عدم ‌هماهنگی با بافت و سیمای شهری از مسائل و موضوعات مشترک بسیاری از شهرهای ایران محسوب می‌گردد. ازاین‌رو مهم‌ترین مشکل در جهت خدمات‌رسانی ایستگاه‌های آتش‌نشانی منطقه یک شهر بندرعباس، عدم توزیع نامناسب ایستگاه‌ها و محدود بودن شعاع عملکردی ایستگاه‌های موجود می‌باشد؛ بنابراین توزیع کمّی و کیفی ایستگاه‌ها به‌طور علمی و تخصصی، موردبررسی قرار می‌گیرد. استفاده از روش‌های سنتی برنامه‌ریزی ایستگاه‌های آتش‌نشانی برای خدمات‌رسانی، به معنای هدر رفتن کاغذ و زمان می‌باشد؛ اما امروزه، استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی به‌عنوان ابزاری در جهت ایجاد بانک اطلاعاتی مناسب و کارآمد عمل می‌کند (هاورتون4، 2006).
انتخاب محل ایستگاه‌های آتش‌نشانی به معیارهای متعددی از قبیل شبکه ترافیک، نزدیکی به تراکم‌های جمعیتی، نزدیکی به معابر اصلی، نزدیکی به مراکز تجاری، آموزشی، اداری، درمانی و غیره نیاز دارد. در مدل فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی جهت وزن‌دهی به معیارها از روش مقایسه زوجی استفاده میشود. بدینصورت که تصمیمگیرندگان معیارها و زیرمعیارهای هر پارامتر را فقط به‌صورت دوبه‌دو مقایسه میکنند و نیازی به وزن‌دهی همزمان تمامی معیارها وجود ندارد. در این روش همه پارامترها به‌صورت یکجا باهم مقایسه نشده و معیارها دوبه‌دو باهم مقایسه میشوند درنتیجه وزن دهی با دقت بیشتری انجام میگیرد. بعلاوه این معیارها می‌بایست به‌صورت مکانیزه و در قالب نقشه‌های یکپارچه و بانک اطلاعاتی متصل به نقشه انجام پذیرد. لذا به یک ابزار قدرتمند برای آماده‌سازی و آنالیز داده‌ها نیاز است که مهمترین و مناسب‌ترین آن‌ها سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) می‌باشد. تاکنون اولویت‌های مکانی بر مبنای مدل برای استقرار ایستگاه‌های آتش‌نشانی در منطقه یک شهری بندرعباس مشخص نشده است؛ بنابراین قابلیت سیستم اطلاعات جغرافیایی و روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره در مدیریت اطلاعات مکانی و ایجاد بستر مناسب برای تصمیم‌گیری، باعث گشته که در عملیاتی نظیر اولویت مکانی ایستگاه‌های آتش‌نشانی توجه بسیاری را به خود جلب کند. این مطالعه در نظر دارد نمونه عملی کاربرد این ابزار را برای تعیین مکان‌های مناسب ایستگاه‌های آتش‌نشانی با توجه به نیاز مردم منطقه یک شهری بندرعباس ارائه نماید؛ بنابراین سؤال‌های اصلی تحقیق حاضر به‌صورت ذیل است:
سؤال‌های تحقیق:
1- آیا تعداد ایستگاه‌های آتش‌نشانی در منطقه یک شهری بندرعباس کافی است؟
2- آیا ایستگاه‌های آتش‌نشانی موجود در منطقه یک شهری بندرعباس، طبق استانداردهای شهری صورت گرفته است؟
1-3. اهمیت و ضرورت تحقیق
از میان کاربری‌ها و خدمات موجود در شهر، توزیع و مکان‌یابی بهینه‌ی ایستگاه‌های آتش‌نشانی به دلیل اهمیت و توجه روزافزون به امر ایمنی در شهرها و ارائه تمهیداتی درزمینه پیشگیری و مقابله با آتش‌سوزی و حادثه از اهمیت قابل‌توجهی برخوردار است. بدون تردید در میان کلیه روش‌های موجود برای پیشگیری و کاهش تلفات و خسارات ناشی از آتش‌سوزی‌ها در مناطق شهری، برنامه‌ریزی شهری از طریق وضع استانداردها و ضوابط و مقررات مربوطه می‌تواند سهم قابل‌توجهی در کاهش خسارات جانی و مالی و تأمین ایمنی برای شهروندان در بلندمدت داشته باشد. این امر در شهرهای ایرآن‌که اکثراً دارای بافتی فشرده و متراکم با شبکه‌های دسترسی نامناسب هستند حساسیت بیشتری را در استانداردها و ضوابط می‌طلبد تا در مواقع اضطراری و وقوع حوادث در این بافت‌ها، عملیات امدادرسانی به‌موقع انجام گیرد (پور اسکندری، 1380). ایستگاه‌های آتش‌نشانی به‌عنوان مکانی جهت استقرار و انتظار خودروهای آتش‌نشانی و امداد، ازجمله مراکز مهم و حیاتی خدمات‌رسانی در شهرها هستند که نقش مهمی در تأمین ایمنی و آسایش شهروندان و توسعه اقتصادی شهرها ایفا می‌نمایند. بدیهی است خدمات‌رسانی به‌موقع و مطمئن توسط ایستگاه‌های آتش‌نشانی بیش از هر چیز مستلزم استقرار آن‌ها در مکان‌های مناسب است که بتوانند در اسرع وقت و بدون مواجه‌شدن با موانع و محدودیت‌های محیط شهری از یک ‌طرف و با ایجاد حداقل آثار منفی بر روی زندگی ساکنان شهر از طرف دیگر به محل حادثه رسیده و اقدامات اطفاء و یا امداد را به انجام برسانند (سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور، 1383). بدین ترتیب در این تحقیق به‌منظور حل مسئله‌ی کمبود ایستگاه‌های آتش‌نشانی و تعیین بهترین مکان برای احداث ایستگاه‌های جدید از ابزار GIS استفاده می‌گردد، چراکه امروزه مسائل شهری باعث شده است متغیرهای متعددی در مکان‌گزینی‌ کاربری‌ها تأثیرگذار باشد که امکان تحلیل آن‌ها به روش‌های سنتی نظیر روی هم‌گذاری دستی نقشه‌ها به دلیل حجم زیاد داده‌ها امکان‌پذیر نیست؛ بنابراین استفاده از ابزار توانمندی چون سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) در مکان‌یابی کاربری‌ها در شهر ضروری می‌باشد (نظری عدلی و کوهساری، 1386). ازاین‌رو تحلیل مکان مناسب و شناسایی تعداد ایستگاه‌های آتش‌نشانی موردنیاز در شهر بسیار مهم است؛ بنابراین سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی توانایی جمع‌آوری، ذخیره‌سازی و مدیریت داده‌های مکانی رادارند و می‌توانند در مرحله آگاهی به تصمیم‌گیرنده کمک فراوانی کنند. نتایج حاصل از تصمیم‌‌گیری‌های مکانی را می‌توان از طریق پردازش و تحلیل داده‌ها در سامانه اطلاعات جغرافیایی به دست آورده و اولویت‌های تصمیم‌گیری را مشخص نمود.
1-4. فرضیه‌های تحقیق
1- تعداد ایستگاه‌های آتش‌نشانی در سطح منطقه یک شهری بندرعباس کافی نیست.
2- مکان یابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی موجود در منطقه یک شهری بندرعباس، طبق استانداردهای شهری انجام نگرفته است.
1-5. اهداف اساسی تحقیق
1- مکان‌گزینی ایستگاه‌های آتش‌نشانی با استفاده از الگوریتم فازی و روش AHP، تلفیق الگوریتم‌های فازی و AHP
2- شناسایی اولویت‌های مکانی برای استقرار ایستگاه‌های آتش‌نشانی

2

فصل دوم
مبانی نظری تحقیق

2-1. پیشینه تحقیق
پرهیزگار (1376) به بررسی و مکان‌یابی مراکز آتش‌نشانی شهر تبریز پرداخته است. در این تحقیق در تعیین میزان و مکان خدمات علاوه بر شاخص‌های کیفی، از روش‌های ریاضی نیز استفاده‌شده است.
پرهیزگار (1376) ضمن مطالعه روش‌ها و الگوهای مکان گزینی مانند مکان مرکزی، مدل تاکسونومی عددی، مدل لاری و مدل‌های تصادفی، بامطالعه موردی در مکان‌یابی مراکز آتش‌نشانی شهر تبریز، توانایی GIS را نسبت به سایر مد‌ل‌ها اثبات کرد.
پور‌ اسکندری (1380) با استفاده از روش شعاعی، چندضلعی تیسن و تحلیل شبکه ضمن بررسی نحوه توزیع سوانح آتش‌سوزی در شهر کرج، به مکان‌یابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی اقدام کرد.
سعیدی‌خواه (1383) به بررسی تأسیسات و تجهیزات شهری (پست-مخابرات-آتش‌نشانی) و مکان‌یابی آن‌ها در بافت قدیم و جدید شهر مشهد پرداخت. نتیجه کار استخراج نقشه‌های میزان و مقدار و مکان‌یابی خدمات است که با وضع موجود نیز سنجیده شده و میزان کمبودها مشخص‌شده است. نتیجه به‌دست‌آمده حاکی از اختلاف زیاد بین مقدار و مکان گزینی خدمات در وضع موجود و وضع مطلوب می‌باشد.
عادلی (????) پژوهشی در مورد مکان‌یابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی شهر گرگان انجام داده و پس از ارزیابی ایستگاه‌های موجود، مکان‌های جدید را پیشنهاد می‌کند.
نظریان و کریمی (1388) با توجه به معیارهای شعاع پوششی، تراکم جمعیت، نزدیکی به شبکه معابر (دسترسی‌ها) و کاربری اراضی (همسایگی‌های سازگار و ناسازگار) به ارزیابی توزیع فضایی و مکان‌یابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی شهر شیراز با استفاده از GIS پرداختند. چنین نتیجه شد که تعداد ایستگاه‌های موجود شهر شیراز، بیش از نیمی از محدوده فعلی شهر خارج از شعاع پوشش استاندارد (سه تا پنج دقیقه) هستند و نیازمند به مکان‌یابی ایستگاه‌های جدید می‌باشند؛ بنابراین با استفاده از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی و تلفیق آن باقابلیت‌های GIS، برای مناطقی که خارج از شعاع عملکردی ایستگاه‌های موجود بودند، ایستگاه‌های جدیدی مکان‌یابی گردید.
مشکینی و همکاران (1389) به تحلیل فضایی-مکانی تجهیزات شهری و کاربست مدل تحلیل سلسله مراتبی در محیط GIS (مطالعه موردی: ایستگاه‌های آتش‌نشانی هسته مرکزی تهران) پرداختند. در این مطالعه به کمک تلفیق مدل تحلیل سلسله مراتبی و منطق ارزش‌گذاری لایه‌ها در GIS، مدلی برای مکان‌یابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی ارائه شد. درنهایت سایت‌هایی به‌منظور احداث ایستگاه‌های آتش‌نشانی پیشنهادشده‌اند که با کمک ایستگاه‌های موجود قادر خواهند بود کل منطقه را تحت پوشش قرار دهند.
هادیانی و کاظمی‌زاد (1389) مکان‌یابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی شهر قم با استفاده از تحلیل شبکه و مدل AHP در محیط GIS را انجام دادند. نتایج نشان می‌دهد که الگوی پراکنش ایستگاه‌های آتش‌نشانی شهر قم در وضع موجود از الگوی مناسبی برخوردار نیست و فاصله زمانی رسیدن خودروهای آتش‌نشانی به آخرین نقطه‌ی منطقه تحت پوشش خود بیش از پنج دقیقه می‌باشد و یک‌سوم شهر را پوشش نمی‌دهد؛ بنابراین برای مناطق خارج از شعاع عملکردی ایستگاه‌های موجود، پنج ایستگاه جدید مکان‌یابی و پیشنهاد گردید تا کل فضای شهر بر اساس استاندارد سه‌دقیقه‌ای رسیدن خودروهای آتش‌نشانی به محل حریق، تحت پوشش ایستگاه‌های آتش‌نشانی موجود و پیشنهادی قرار گیرد.
زیاری و یزدان‌پناه (1390) به بررسی مکان‌یابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی شهر آمل با استفاده از مدل AHP در محیط GIS پرداختند. با به‌کارگیری روش همپوشانی، معیارهای وزن دهی باهم تلفیق و مکان بهینه برای استقرار ایستگاه‌های آتش‌نشانی مشخص شد. علاوه بر چهار ایستگاه موجود، دو ایستگاه پیشنهاد می‌شود.
دیوید ایوانس5 (2004) نقش GIS را در مدیریت بحران حوادث مرتبط با فعالیت‌های سازمان آتش‌نشانی تعیین‌کننده دانست و اظهار داشت علاوه بر اینکه GIS می‌تواند در کاهش خسارات در زمان قبل از وقوع حادثه با مکان‌یابی بهینه‌ترین مکان‌ها برای احداث ایستگاه‌ها مؤثر باشد، بلکه می‌تواند کارایی بالایی نیز در حین امدادرسانی ایفا نماید.
در شهر بندرعباس تاکنون درزمینه مکان گزینی و مدل‌سازی ایستگاه‌های آتش‌نشانی با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چند معیار و GIS، مطالعه‌ای انجام‌نشده است.

2-2. تصمیم‌گیری
تصمیم‌گیری6 درواقع طریقه عمل در مسیری خاص به‌صورت آگاها‏‏‏‏نه جهت نیل به اهداف و مطلوب تعریف‌شده است تا بدین طریق گزینه‌ای مناسب در میان انواع گزینه‌ها انتخاب شوند. در مطالعات جغرافیایی فرآیند تصمیم‌گیری به‌صورت نظام‌مند و سلسله‌مراتبی با تعریف مسئله آغاز و سپس با تعیین الزامات، تبیین اهداف، شناسایی گزینه‌ها، تعریف شاخص‌ها، انتخاب ابزار تصمیم‌گیری و ارزیابی جهت رتبه‌بندی گزینه‌ها به اتمام می‌رسد. در این فرآیند روش‌ها و مدل‌های متفاوتی برای تصمیم‌گیری به کار گرفته می‏شود که یکی از بارزترین آن‌ها استفاده از مسائل مبتنی بر تصمیم‌گیری‌های‏ چند معیار شامل مدل‌های تصمیم‌گیری چند‌هدفه و چند شاخصه است (پورطاهری، 1391).
2-3. تصمیم‌گیری مکانی
بیش از 80 درصد داده‌ها و اطلاعات مورداستفاده جهت اتخاذ تصمیم، دارای ماهیت و جنبه‌های مکانی و البته زمانی هستند (محمدی، 1386). داده‌های مکانی7، عبارت از اقلام اطلاعاتی خام، نامرتب و پردازش نشده هستند که مرتبط با موقعیت مکانی و جغرافیایی مشخصی می‌باشند. داده‌های مکانی به‌خودی‌خود از ارزش و کارایی اندکی برخوردار هستند و جهت سودمند ساختن آن‌ها بایستی تحت پردازش و تحلیل‌های مکانی قرار گیرند. نتایج حاصل از پردازش داده‌های مکانی منجر به مجموعه‌ای از آگاهی‌ها و یا اطلاعات مکانی می‏گردند. این اطلاعات خمیر‌مایه‌ی فرآیند تصمیم‌سازی‌های مکانی را تشکیل می‏دهند. بخش اعظم تصمیم‌گیری‌ها دارای ماهیت مکانی است بنابراین می‏توان آن‌ها را تصمیم‌گیری مکانی نامید. این نوع تصمیم‌گیری‌ها که بایستی با لحاظ کردن ابعاد مکانی و زمانی به همراه عدم قطعیت آن‌ها صورت گیرد، بسیار دشوار پیچیده و وقت‌گیر می‌باشند و لذا، بهره‌گیری ازنظریات تصمیم به همراه فناوری تصمیم ضروری است (محمدی، 1386).
2-4. دیدگاه‌های متفاوت در تصمیم‌گیری
بنا به نظر کینی8 دو دیدگاه در تصمیم‌گیری وجود دارد:
– روش گزینه‌محورکه در آن ایجاد گزینه‌های تصمیم‌گیری مورد تاکید قرار می‌گیرد.
در این روش گزینه‌ها باارزش‌های از قبل تعیین‌شده ارزیابی می‌شوند.
– روش ارزش محور که در آن ارزش‌ها (معیارهای ارزیابی) به‌صورت عناصر پایه‌ای در تحلیل تصمیم مورداستفاده قرار می‌گیرد. در این روش ارزش به‌عنوان عنصر اصلی در تصمیم بررسی می‌شود؛ بنابراین در اولین مرحله بر روی تعیین ارزش‌ها تمرکز می‌شود؛ و مطابق باارزش‌ها به ایجاد گزینه اقدام می‌شود.
تفاوت اساس بین این دو روش در این است که در روش گزینه محور ابتدا گزینه‌ها شناسایی می‌شوند و یا از قبل وجود دارند و سپس به تعیین ارزش‌ها اقدام می‌شود اما در روش ارزش محور ابتدا ارزش‌ها تعیین و سپس بر اساس این ارزش‌ها اقدام به ایجاد گزینه می‌کنند.
اصل کلی در ساخت فرایند تصمیم‌گیری بر این قرار است که ایجاد گزینه‌های تصمیم‌گیری باید به‌گونه‌ای باشد که رسیدن به ارزش‌های تعیین‌شده در یک وضعیت تصمیم‌گیری به بهترین صورت انجام پذیرد (پرهیزگار، 1386).
2-5. مراحل تصمیم‌گیری چندمعیاری مکان
تصمیم‌گیری یک فرآیند است که دربرگیرنده مراحل مختلف زیر است (محمدی، 1386):
2-5-1. تعریف مسئله
هر فرایند تصمیم‌گیری با شناخت و تعریف مسئله تصمیم‌گیری شروع می‌شود. عمدتاً نظر بر این است که مسئله تصمیم‌گیری درک تفاوت بین وضعیت مطلوب و موجود سامانه است. تعریف مسئله با مرحله آگاهی و بینش در فرایند تصمیم‌گیری هم‌پوشی دارد. در این مرحله می‏توان از فناوری تصمیم و توانمندی‌های مختلف سامانه اطلاعات جغرافیایی کمال بهره‌برداری را نمود. در این مرحله می‌توان پس از شناخت و تعریف دقیق مسئله، می‌توان داده‌های مکانی خام را در یک سامانه اطلاعات جغرافیایی جمع‌آوری و پردازش ‏نمود.
2-5-2. معیارهای ارزیابی
در تحلیل چندمعیار مکانی، بعد از شناسایی مسئله تصمیم‌گیری مجموعه‌ای از معیارهای ارزیابی در کانون توجه قرار می‌گیرند.
اصطلاح معیار یک واژه کلی است که مفاهیم مربوط به صفت و هدف را در برمی‌گیرد بنابراین معیار یک اساس برای ارزیابی و اندازه‌گیری تصمیم است. معیارهای ارزیابی باید دارای خصوصیات زیر باشند:
1-به‌اندازه کافی معرف طبیعت چندمعیار یک مسئله تصمیم‌گیری باشد.
2-جامع و قابل‌اندازه‌گیری باشد.
3-یک مجموعه معیار باید کامل، عملیاتی و حتی‌الامکان در حالت کمینه باشند.
4- بتوان آن را به‌صورت یک نقشه در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی نشان داد.
5- قابلیت تبدیل به واحدهای قابل‌مقایسه و متناسب باهم را داشته باشند.
معیار دو نوع می‌تواند باشد:
الف- فاکتور، یک فاکتور معیاری است که شایستگی یک گزینه ویژه برای فعالیت تحت بررسی را کاهش یا افزایش می‌دهد. برای مثال در احداث ایستگاه آتش‌نشانی، شبکه ترافیک می‌تواند یک فاکتور باشد.
ب- محدودیت‌ها، محدودیت به محدود کردن گزینه‌های تحت بررسی گفته می‌شود (پرهیزکار، 1386).
2-5-3. تولید نقشه‌های معیار
با تعیین مجموعه‌ای از معیارها برای ارزیابی گزینه‌های تصمیم‌گیری هر معیار با استفاده از توابع موجود در سامانه اطلاعات جغرافیایی به‌صورت یک نقشه معیار درمی‌آید و سپس در پایگاه داده آن ذخیره می‌گردد.
یک نقشه معیار بیانگر توزیع مکانی از صفتی است که بر پایه آن صفت درجه دست‌یابی به اهداف ملازم با آن اندازه‌گیری می‌شود. بر همین اساس نقشه‌های معیار در دو نوع، با عنوان نقشه‌های عامل (معیار ارزیابی) و نقشه‌های مربوط به محدودیت مطرح می‌شوند.
در ارزیابی چندمعیار مکانی برای دست‌یابی به یک هدف معین باید سنجه‌ها یا شاخص‌هایی را تعریف و معین کرد که بر مبنای آن‌ها بتوان به هدف معین دست‌یافت. این سنجه‌ها یا شاخص را معیار ارزیابی می‌نامند.
2-5-4. استاندارد‌سازی نقشه‌های معیار
نقشه‌های معیار را می‌توان در انطباق با مقیاس‌های اندازه‌گیری تحت عنوان نقشه‌های معیار کیفی و کمّی طبقه‌بندی کرد. ازآنجایی‌که هر نقشه معیار یا هر صفت دارای محدوده و مقیاس‌های اندازه‌گیری متفاوتی است، برای تحلیل و ارزیابی چندمعیاری مکانی باید مقیاس اندازه‌گیری آن‌ها را همخوان و متناسب باهم کرد. برای همسان‌سازی مقیاس‌های اندازه‌گیری و تبدیل آن‌ها به واحدهای قابل‌مقایسه از فرایند استاندارد‌سازی معیارها استفاده می‌شود.
سه رویکرد اصلی برای استانداردسازی نقشه‌های معیار وجود دارد:
1) روش‌های قطعی مانند روش خطی
2) روش احتمالی
3) روش فازی
2-5-5. گزینه‌ها
گزینه‌ها یا انتخاب‌ها در کانون تصمیم‌گیری قرار دارند زیرا در غیر این صورت بیش از یک‌راه برای اقدام وجود نداشته و هیچ گزینشی به عمل نمی‌آید. گزینه‌های تصمیم‌گیری شامل مسیرهای پیشنهادی از اقداماتی است که تصمیم گیر باید از میان آن‌ها یکی را انتخاب کند.
هر گزینه تصمیم‌گیری مکانی در حداقل حالت خود شامل دو مولفه پایه است:
1) اقدام (چه) کاری باید انجام داد؟
2) مکان (کجا باید انجام شود؟)
هر گزینه بر اساس متغیر (صفات) سنجیده می‌شود. یک متغیر یک کمّیت قابل‌اندازه‌گیری است که در هر مقطع دارای یک ارزش معین است. اگر یک متغیر توسط تصمیم گیر قابل‌کنترل باشد آن را متغیر تصمیم می‌گویند. متغیرهای تصمیم بر اساس وضعیت مسئله در قالب‌های تعیینی، تصادفی (احتمال) و زبانی مطرح می‌شوند.
متغیر تعیینی: متغیرهای که ارزش آن‌ها به شانس وابسته نیست و گزینه‌ای که با این متغیر سنجیده می‌شود نتیجه قطعی و مشخص دارد.
متغیر تصادفی: اگر متغیرهای توصیف‌کننده یک گزینه دارای توزیع احتمالاتی شناخته‌شده‌ای باشند، این متغیرها را تصادفی می‌گویند که دارای آمیزه‌ای از تغییرپذیری و عدم قطعیت هستند.
متغیرهای زبانی (فازی): متغیرهایی که ارزش آن‌ها در قالب کلمات و جملات مطرح در زبان عادی بیان می‌شود (مانند فاصله زیاد و خیلی زیاد، فاصله کوتاه و خیلی کوتاه)
2-5-6. محدودیت‌ها
محدودیت‌ها، قیودی‌اند که به‌طور طبیعی یا از سوی جوامع انسانی تحمیل‌شده و اجازه نمی‌دهند برخی از اقدامات خاص صورت پذیرد (محمدی، 1386). گزینه‌هایی را که در آن ملاحظات مربوط به تمام محدودیت‌ها در نظر گرفته‌شده است گزینه‌های ممکن می‌گویند. به همین ترتیب به گزینه‌هایی که در انطباق با محدودیت‌ها قرار ندارند، گزینه‌های ناممکن (غیرقابل‌قبول) گفته می‌شوند.
2-6. روش‌های‌ وزن دهی:
در حالت‌ کلی‌ وزن دهی فاکتورها می‌تواند با استفاده‌ از دانش‌ کارشناسی‌ Driven Knowledge))، داده‌ ـ مبنا (Data Driven) یا ترکیبی‌ از آن‌ها صورت‌ گیرد. در روش‌ دانش‌ کارشناسی‌، از تجربه‌ و دانش‌ کارشناسان‌ متخصص‌ در زمینه‌ کاربرد موردنظر جهت‌ وزن دهی به‌ فاکتورها استفاده‌ می‌شود. برخی‌ از روش‌های‌ وزن دهی که‌ به‌طورکلی‌ در تصمیم‌گیری‌های‌ چندمعیار‌ و با استفاده‌ از دانش‌ کارشناسی‌ صورت‌ می‌گیرد، عبارت‌اند از:
روش Ranking (رتبه‌بندی) که درآن وزن‌ دادن به‌ معیارها براساس‌ نظر تصمیم‌‌گیرنده‌ می‌باشد، روش ‌ Rating که ‌تصمیم‌‌گیرنده‌ وزن‌ معیارها را بر اساس‌ یک‌ مقیاس‌ از پیش ‌تعیین‌ شده‌، تخمین‌ می‌زند و روش‌ مقایسه ‌زوجی pair Wise(Comparison) که بخشی‌ از روش‌9AHP است‌. در روش‌ وزن دهی مقایسه ‌زوجی‌، معیارها دوبه‌دو با یکدیگر مقایسه‌ شده‌ و اهمیت‌ آن‌ها نسبت‌ به‌ یکدیگر تعیین‌ می‌گردد. سپس‌ یک‌ ماتریس‌ ایجاد می‌شود که‌ ورودی‌ آن‌ همان ‌وزن‌های‌ تعیین‌ شده‌ و خروجی‌ آن‌ وزن‌های‌ نسبی‌ مربوط‌ به‌ معیارهاست‌. این‌ روش ‌وزن‌دهی‌ دارای‌ سه‌ گام‌ اساسی‌ است‌ که‌ عبارت‌اند از: ایجاد ماتریس‌ مقایسه‌ زوجی‌، محاسبه‌ وزن‌ معیارها و برآورد نسبت‌ سازگاری‌.
2-6-1. فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی ( (AHP
فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی یکی از روش‌های تصمیم‌گیری چند شاخصه است که به‌منظور وزن دهی و اولویت‌بندی شاخص‌ها و تصمیم‌گیری و انتخاب یک گزینه از میان گزینه‌های متعدد تصمیم، با توجه به شاخص‌هایی که تصمیم‌گیرنده تعیین می‌کند، به کار می‌رود (مهرگان، 1386). روش AHP روشی است که می‌تواند معیارهای کیفی یک مسئله تصمیم را به‌صورت کمّی درآورد (اولسن، 1387). فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی یا به‌طور اختصار AHP، روشی است برای تبدیل ارزیابی‌های ذهنی اهمیت‌های نسبی به مجموعه‌ای از وزن‌ها (ساعتی، 1977). این روش، یکی از جامع‌ترین سیستم‌های طراحی‌شده برای تصمیم‌گیری با معیارهای چندگانه است، زیرا این تکنیک امکان فرموله کردن مسئله را به‌صورت سلسله‌مراتبی فراهم می‌کند و همچنین امکان در نظر گرفتن معیارهای مختلف کمّی و کیفی را در مسئله دارد. این فرایند گزینه‌های مختلف را در تصمیم‌گیری دخالت داده و امکان تحلیل حساسیت روی معیارها و زیرمعیارها را دارد. علاوه بر این برمبنای مقایسه زوجی بنانهاده شده که قضاوت و محاسبه را تسهیل می‌نماید، همچنین مقدار سازگاری و ناسازگاری تصمیم را نشان می‌دهد که از مزایای ممتاز این تکنیک در تصمیم‌گیری چندمعیار‌ است (ساعتی، 1977).
از دلایل موفق بودن روش AHP و کاربرد گسترده آن در عمل می‌توان به‌سادگی نسبی، درک آسان و منطقی بودن این روش اشاره نمود. مزیت جانبی روش AHP در کاربرد این روش برای تصمیم‌گیری‌های گروهی است که در آن گروهی از تصمیم‌‌گیرندگان وجود دارند (اولسن، 1387). بهتر است از AHP زمانی استفاده شود که تعداد گزینه‌های تصمیم‌گیری هفت یا کمتر از آن باشد (اولسن، 1387).
فرآیند تجزیه‌وتحلیل سلسله‌مراتبی یک سنتز ریاضی و یک شیوه جبری تصمیم‌گیری با مقیاس نسبی است. این روش با استفاده از یک شبکه سیستمی و به‌کارگیری ضوابط و معیارهای چندگانه برای رتبه‌بندی یا تعیین اهمیت گزینه‌های مختلف یک فرآیند تصمیم‌گیری پیچیده مورداستفاده قرار می‌گیرد (قدسی پور و برین، 1997). همچنین فرآیند تجزیه‌وتحلیل سلسله‌مراتبی روشی است منعطف، قوی و ساده که برای تصمیم‌گیری در شرایطی که معیارهای متضاد، انتخاب بین گزینه‌ها را با مشکل مواجه می‌سازد، مورداستفاده قرار می‌گیرد و تاکنون کاربردهای متعددی در علوم مختلف داشته است (برتولینی10 و همکاران، 2006).
توانایی در تجزیه یک مسئله تصمیم‌گیری به یک ساختار رده‌ای نیز زیربنای اساسی در استفاده از روش AHP است و لازمه داشتن یک ساختار رده‌ای این است که ارجحیت‌های ممکن از یک سطح موجود بستگی به عناصر پایین‌تر نداشته و از آن‌ها مستقل باشد در غیر این صورت سیستم تصمیم‌گیری موجود غیر رده‌ای و با بازخور تلقی می‌شود که در این صورت کاربرد AHP کلاسیک موردشک واقع خواهد شد (اصغرپور، 1387).
2-7. مدل‌های‌ موجود تلفیق‌ نقشه‌ها:
مدل‌های موجود تلفیق نقشه به شرح زیر می‌باشد:
2-7-1. مدل‌ منطق‌ بولین ‌(Boolean Logic Model):
در این‌ مدل‌ به‌ ازای هر فاکتور، یک‌ نقشه‌ ورودی ایجاد می‌گردد. مقدار یک‌ نشان‌دهنده‌ی‌ مناسب‌ بودن‌ و مقدار صفر نشان‌دهنده‌ی‌ نامناسب‌ بودن‌ موقعیت‌ مکانی‌ آن‌ پیکسل‌ می‌باشد. سپس‌ نقشه‌های‌ ورودی‌ با استفاده‌ از عملگرهای‌ بولین‌ AND یا OR با یکدیگر تلفیق ‌می‌شوند و یک‌ نقشه‌ خروجی‌ باینری‌ به‌ وجود می‌آورند. اگر تلفیق‌ نقشه‌ها با استفاده‌ از عملگر AND انجام‌گرفته‌ باشد، پیکسل‌های‌ حاوی‌ ارزش‌ یک در نقشه‌ خروجی‌، مکان‌هایی‌ را نشان‌ می‌دهد که‌ کلیه‌ معیارهای‌ مربوط‌ به‌ کاربرد موردنظر را تأمین‌ می‌نمایند و درصورتی‌که‌ نقشه‌های‌ ورودی‌ با استفاده‌ از عملگر OR ترکیب‌ شوند، پیکسل‌های‌ حاوی ‌ارزش‌ یک در نقشه‌ خروجی‌، مکان‌هایی‌ را مشخص‌ می‌کند که‌ یک‌ یا چندمعیار در آن‌ها صدق‌ می‌کند.
2-7-2. مدل‌ همپوشانی‌ شاخص‌ (Index Overlay Model):
انجام‌ مدل‌ همپوشانی شاخص‌ به‌ دو روش‌ امکان‌پذیر است‌. در هر دو روش‌ ابتدا به‌تمامی ‌فاکتورهای‌ مؤثر، بر اساس‌ اهمیت‌ نسبی‌ و با توجه‌ به‌ نظرات‌ کارشناسی‌، وزنی‌ اختصاص ‌داده‌ می‌شود. این‌ وزن‌ها به‌صورت‌ اعداد صحیح‌ مثبت‌ یا اعداد حقیقی‌ در یک‌ بازه‌ مشخص‌، تعیین‌ می‌شوند. در روش‌ اول‌ نقشه‌های‌ ورودی‌ فاکتورها، همانند روش‌ بولین‌ به‌صورت ‌باینری‌ هستند. در این‌ روش‌ هر نقشه‌ فاکتور یک‌ عامل‌ وزنی‌ منفرد دارد و برای‌ ترکیب‌ با نقشه‌های‌ دیگر، فقط‌ در عامل‌ وزنی‌ خودش‌ ضرب‌ می‌شود. اهمیت‌ کلاس‌های‌ مختلف ‌موجود در یک‌ نقشه‌ فاکتور، در روش‌ اول‌ یکسان‌ در نظر گرفته‌ می‌شود. روش‌ دوم‌ انعطاف‌پذیری‌ بیشتری‌ نسبت‌ به‌ روش‌ اول‌ دارد. در این‌ روش‌ علاوه‌ بر اینکه ‌به‌ هر یک‌ از نقشه‌های‌ ورودی‌ وزنی‌ اختصاص‌ می‌یابد، به‌ هر یک‌ از کلاس‌ها و واحدهای ‌مکانی‌ موجود در هر نقشه‌ فاکتور نیز، بر اساس‌ اهمیت‌ نسبی‌ و نظرات‌ کارشناسی‌ وزنی‌ منتسب‌ می‌شود. به عبارتی‌ کلاس‌های‌ مختلف‌ موجود بر یک‌ نقشه‌ واحد، دارای‌ وزن‌های ‌متفاوت‌ هستند.
2-7-3. مدل‌ منطق‌ فازی ( Fuzzy Logic Model):
منطق فازی، یک جهان‌بینی جدید است که با نیازهای دنیای پیچیده امروز بسیار سازگارتر از منطق بولین است. درواقع منطق فازی یک منطق پیوسته است که از استدلال تقریبی بشر الگوبرداری کرده است و از پتانسیل بالایی در ارزیابی و سنجش پدیده‌های پیچیده برخوردار است (عادلی،1386). منطق‌ فازی‌، درواقع‌ توسعه‌یافته‌ منطق‌ بولین‌ است‌. در منطق‌ فازی‌، میزان‌ عضویت‌ یک‌ عنصر در یک‌ مجموعه‌، با مقداری‌ در بازه‌ یک‌ (عضویت‌ کامل‌) تا صفر (عدم عضویت‌ کامل‌) تعریف‌ می‌شود. یک مسئله قطعی را می‌توان به فازی تبدیل کرد که به این فرایند فازی‌سازی گفته می‌شود. فازی سازی از افت با هدرروی اطلاعات جلوگیری می‌کند. در منطق فازی از درجات عضویت که بیانگر چگونگی نقش‌پذیری متغیر در انجام فرایند موردنظر است، استفاده می‌شود. درجات عضویت می‌توانند خطی و یا غیرخطی و یا بسته به نظر کاربران دارای اشکال دیگری باشند. درمجموع شکل تابع بستگی به نوع X و مجموعه متفاوت است. در منطق بولین خروجی فقط یک نقشه است اما در منطق فازی خروجی می‌تواند چندین نقشه باشد و در این منطق به‌اندازه تعداد کلاس‌ها، خروجی وجود دارد و در عملیات Defuzzy، Reclass صورت می‌پذیرد. لطفی‌زاده (1965) تئوری مجموعه‌های فازی را به‌عنوان روشی برای مدل‌سازی در حالت ابهام و نبود قطعیت مطرح کرده است. مجموعه‌ها را می‌توان به مجموعه‌های معمولی (قطعی) و مجموعه‌های فازی تفکیک کرد و هر مجموعه شامل اجزایی است که عناصر یا اعضای مجموعه نامیده می‌شوند. در مجموعه‌های معمولی، یک عضو یا به مجموعه تعلق دارد یا ندارد. یعنی دو حالت بیشتر ندارد (0 یا 1). ولی در مجموعه فازی درجات بین صفر و یک، مفهوم عضویت درجه‌بندی‌شده، معرفی‌شده است. ازاین‌رو برای تعیین درجه عضویت از منطق فازی استفاده می‌شود و بین دو حالت صفر و یک درجه عضویت یک عنصر از یک مجموعه تعیین می‌شود. فازی بودن طیفی بین سیاه‌وسفید یا همان خاکستری بودن است که امکان مدل‌سازی برای وضعیت‌های غیرقطعی فراگیر دنیای واقعی را فراهم می‌سازد (دیل و همکاران11، 2004).
انواع عملگرهای فازی عبارت‌اند از عملگر اشتراک‌ فازی‌ (Fuzzy AND)، عملگر اجتماع‌ فازی‌ (Fuzzy OR)، عملگر ضرب‌ فازی‌ (Fuzzy Algebraic product) و عملگر جمع‌ فازی‌ (FuzzyAlgebraic Sum).
2-8. کاربرد منطق فازی در تصمیم‌گیری
منطق فازی کاربردهای بسیار زیادی در زمینه‌های مختلف دارد (غفاری، 1380). یکی از رویکردهای شناخته‌شده برای تصمیم‌گیری برمبنای اطلاعات مبهم، منطق فازی است. این چارچوب بارها برای تصمیم‌گیری در شرایطی که قطعیت ندارند، به‌کاررفته است. دلیل اینکه از منطق فازی برای این‌گونه تصمیم‌گیری‌ها استفاده می‌شود توانایی این منطق برای در نظر گرفتن قواعد و آگاهی مبهم تصمیم‌گیرنده است (آیری و همکاران12، 2003).
2-9. بررسی و ارزیابی معیارهای موردنیاز در مکان‌یابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی:
2-9-1. جمعیت:
تراکم جمعیت از عوامل اصلی مؤثر در نحوه استقرار ایستگاه‌ها و برنامه‌ریزی‌های مربوطه می‌باشد. در مناطقی از شهر که تراکم جمعیتی در سطح بالایی قرار دارد، احتمال وقوع حریق بیش از مناطق با تراکم جمعیت کم است؛ بنابراین برنامه‌ریزی مراکز آتش‌نشانی باید برحسب تراکم جمعیت در مناطق مختلف شهری صورت گیرد.

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید